Tüm sorularınız için canlı desteğe hemen ulaşın0850 399 11 50
Kulak Burun Boğaz
Tiroid-Paratiroid Kanserleri
Tiroid ve paratiroid kanserleri, her ikisi de boyun bölgesinde yer alan endokrin (hormon salgılayan) bezlerden köken alsa da, biyolojik davranışları, belirtileri ve tedavi yaklaşımları açısından birbirlerinden tamamen farklıdırlar.
ℹTiroid-Paratiroid Kanserleri Nedir?
Tiroid Kanseri: Tiroid bezi, boynun ön kısmında Adem elmasının altında yer alan, metabolizmayı kontrol eden kelebek şeklinde bir bezdir. Tiroid kanserleri, hücre tipine göre dört ana gruba ayrılır:
- Papiller Karsinom: En sık görülen tiptir (%80-85). Genellikle yavaş büyür ve erken teşhis edildiğinde tedavi başarısı %90'ın üzerindedir. Lenf bezlerine sıçrama eğilimi vardır.
- Foliküler Karsinom: İkinci en yaygın tiptir (%10-15). Kan yoluyla akciğer ve kemiklere yayılma ihtimali biraz daha yüksektir.
- Medüller Karsinom: Kalsitonin hormonu salgılayan C hücrelerinden kaynaklanır. %25 kadarı genetiktir (MEN sendromları ile ilgisi vardır). Aile öyküsü bu tipte çok kritiktir.
- Anaplastik Karsinom: En nadir görülen ancak en agresif, hızlı ilerleyen tiptir. Genellikle ileri yaştaki hastalarda görülür.
Paratiroid Kanseri: Paratiroid bezleri, tiroid bezinin arkasında yer alan, genellikle bezelye büyüklüğünde 4 adet küçük bezdir. Vücuttaki kalsiyum dengesini yönetirler. Paratiroid kanseri çok nadirdir; tüm paratiroid hastalıklarının %1'inden azını oluşturur. Kanserleşen hücreler aşırı miktarda Parathormon salgılar ve bu da kanda kalsiyumun tehlikeli derecede yükselmesine (hiperkalsemi) neden olur.
Yaygın Belirtiler
Boyunda Sert, Ağrısız Kitle (Tiroid)
Boyunda ele gelen sert, ağrısız kitle veya şişlik tiroid kanserinin en yaygın belirtisidir.
Ses Kısıklığı (Tiroid)
Seste açıklanamayan değişimler, tümörün rekürren laringeal sinire invazyonu sonucu oluşur.
Yutkunma Güçlüğü (Tiroid)
Boğazda takılma hissi veya yutkunurken zorluk yaşanması.
Nefes Darlığı (Tiroid)
İlerlemiş vakalarda soluk borusuna baskı nedeniyle nefes almada güçlük.
Kemik ve Eklem Ağrıları (Paratiroid)
Kalsiyumun kemiklerden çekilmesi sonucu kemik erimesi (osteoporoz) ve patolojik kırıklar görülebilir.
Böbrek Taşları (Paratiroid)
İdrarla atılan fazla kalsiyumun böbreklerde taş oluşturması.
Sindirim Sorunları (Paratiroid)
Şiddetli kabızlık, bulantı, kusma ve mide ülseri hiperkalseminin gastrointestinal etkileridir.
Psikolojik Belirtiler (Paratiroid)
Depresyon, kafa karışıklığı ve aşırı yorgunluk hiperkalsemiye bağlı nöropsikiyatrik semptomlardır.
Teşhis Yöntemleri
Fizik Muayene ve Öykü (Tiroid)
Boyundaki kitlenin sertliği, hareketliliği ve çevredeki lenf bezlerinin durumu elle kontrol edilir. Ses kısıklığı gibi belirtiler sorgulanır.
Ultrasonografi (Tiroid)
Teşhisin ilk ve en önemli basamağıdır. Nodülün kenarları, mikrokalsifikasyon varlığı ve kanlanma artışı değerlendirilir.
İnce İğne Aspirasyon Biyopsisi (Tiroid)
Kanser tanısını kesinleştiren yöntemdir. Ultrason eşliğinde nodülden hücre örnekleri alınır ve Bethesda sınıflamasına göre değerlendirilir.
Kan Testleri (Tiroid)
TSH seviyesi tiroid fonksiyonunu, Tiroglobulin ameliyat sonrası takibi, Kalsitonin ise Medüller Tiroid Kanseri şüphesinde değerlendirilir.
Radyoaktif İyot Sintigrafisi (Tiroid)
Sıcak veya soğuk nodül ayrımı için yapılır. Soğuk nodüllerin kanserleşme riski daha yüksektir.
Laboratuvar Testleri (Paratiroid)
Serum kalsiyumu (genellikle 14 mg/dL ve üzeri), Parathormon seviyesi (normalin 5-10 katı) ve Alkali Fosfataz değerleri ölçülür.
Görüntüleme (Paratiroid)
Sestamibi sintigrafisi, boyun ultrasonu ve 4D Bilgisayarlı Tomografi (4D-BT) tümörün yerini belirlemede kullanılır.
Biyopsi Kontraendikasyonu (Paratiroid)
Paratiroid kanseri şüphesinde İİAB genellikle yapılmaz; iğne ile tümör kapsülünün delinmesi kanser hücrelerinin yayılmasına yol açabilir. Tanı klinik bulgular ve ameliyat sırasındaki gözlemle konur.
Nedenler
Radyasyon Maruziyeti (Tiroid)
Özellikle çocukluk çağında baş-boyun bölgesine uygulanan radyoterapi, tiroid kanseri riskini belirgin şekilde artırır.
Genetik Faktörler (Tiroid)
Ailede tiroid kanseri öyküsü veya MEN sendromları varlığı önemli risk faktörleridir. Medüller tiroid kanserlerinin %25'i kalıtsaldır.
Cinsiyet (Tiroid)
Kadınlarda erkeklere göre 2-3 kat daha sık görülür.
Genetik Mutasyonlar (Paratiroid)
Paratiroid kanseri nadirdir ve kesin nedenleri tam olarak bilinmemektedir. CDC73/HRPT2 gen mutasyonları ile ilişkilendirilmiştir.
Tedavi Yöntemleri
Cerrahi (Tiroid)
Tiroidektomi (total veya lobektomi) birincil tedavidir. Lenf bezlerine sıçrama varsa boyun disseksiyonu uygulanır.
Radyoaktif İyot Tedavisi (Tiroid)
Papiller ve Foliküler tiplerde cerrahi sonrası kalan mikroskobik dokuları yok etmek için kullanılır. Tiroid hücreleri iyotu tutma özelliğine sahip olduğu için radyasyon doğrudan kanserli hücrelere odaklanır.
Hormon Replasman Tedavisi (Tiroid)
Tiroid bezi alındığı için hastalar ömür boyu sentetik tiroid hormonu (Levotiroksin) kullanır. Bu hem hormon eksikliğini giderir hem de TSH baskılayarak nüks riskini azaltır.
Hedefe Yönelik Tedavi (Tiroid)
Radyoaktif iyota yanıt vermeyen ve yayılan kanserlerde Tirozin Kinaz İnhibitörleri (Lenvatinib, Sorafenib gibi) kullanılır.
En Blok Rezeksiyon (Paratiroid)
Paratiroid kanserinde cerrahi çok daha geniştir: kanserli bez, yapışık olduğu tiroid lobu, çevre kas dokusu ve gerekirse bölgedeki sinirler bir bütün halinde çıkarılır. Ameliyat sırasında tümör kapsülünün patlamaması kritik öneme sahiptir.
Hiperkalsemi Yönetimi (Paratiroid)
Damardan sıvılar ve Bisfosfonatlar ile kalsiyum düşürülür. Kalsimimetikler Parathormon salgısını baskılamaya yardımcı olur.
Önleme Yolları
Düzenli Kontroller (Tiroid)
Ailede tiroid kanseri öyküsü olan kişilerin düzenli boyun muayenesi ve ultrasonografi yaptırması önerilir.
Genetik Tarama (Tiroid)
Ailede Medüller Tiroid Kanseri veya MEN sendromu öyküsü olanlarda RET gen mutasyonu taraması yapılmalıdır.
Radyasyondan Korunma
Gereksiz radyasyona maruziyetten kaçınılmalıdır.
Kalsiyum Takibi (Paratiroid)
Paratiroid kanseri çok nadir olduğundan spesifik korunma yöntemi yoktur; ancak açıklanamayan hiperkalsemi durumlarında erken tıbbi değerlendirme önerilir.